Tema Nedir? En Çok Kullanılan Temalar ve Misalleri Nelerdir?

Ölüm, Aşk, Kahramanlık, Tabiat ve Fikir temaları başlıca temalardır.


Tema nedir? Tema Örnekleri
Tema nedir? Tema Örnekleri

Tema Nedir?

Tema; eseri oluşturan ve eseri umumi manada kapsayan his ve fikirlere denir. Bütün sanat eserlerinde kullanılmasının yanında bilhassa müzik ve edebiyatta (ağırlıklı olarak şiirde) kullanılmaktadır.

[quads id=1]

Tema nedir? Daha fazla detay..

Neredeyse bütün temalar, her zaman diliminde ve her millette kendine yer bulabilmiştir.

Fakat milletlerin karakterleri, ruh halleri, bulundukları zaman dilimi ve bir çok sebebin tesiriyle bu temalar az veya çok kullanılmış olabilir.

Bazı milletlerden kısaca tema misalleri..

Mesela kahramanlık teması mücadeleci bir millet olan Türklerin sanatında ve edebiyatında daha öne çıktığı görülmektedir.

Fransız sanatında ise felsefe teması, Hint sanatında ise sır ve mistisizm (gizemcilik) teması daha belirgindir.

Bu temalar, bu milletlerin edebiyatlarında ve sanatlarında daha çok kullanılsa bile diğer milletlerde ve onların bulundukları zaman dilimlerinde farklı temalar daha ön plana çıkabilir.

Tema, zamana ve şahsiyete göre farklı yorumlanabilir.

Bunun yanında aynı temayı her millet kendilerine uygun şekilde yorumlayabilirler.

Ayrıca sanatçının; bilgisine, kültürüne, karakterine, büyüdüğü çevreye, yaşına, mesleğine ve bunlar gibi sayılamayan pek çok sebebin tesiriyle, temaların kullanılması veya yorumlanması değişiklik gösterebilir.

Mesela aşk teması, orta çağda platonik (hayalde kalan sevgi) ve manevi anlamda yorumlanırken, günümüzde çoğunlukla cinsel zevk (maddi haz) şeklinde yorumlanıp anlaşılması daha muhtemeldir.

[quads id=2]

Ölüm teması da bu duruma misal (örnek) olabilir. Genel olarak ölüm, bizim milletimizde (özellikle Anadolu da) ve Avrupa şairleri tarafından da üzücü ve acı verici bir durum şeklinde yorumlanır.

Fakat Hint şairleri ölüm temasını kavuşma olarak görüp, sakin bir şekilde yorumlamışlardır.

Elbette bunlara benzeyen bir çok misal verilebilir. Zaten her millet; aşk, ölüm, kahramanlık gibi temaları kendilerine göre yorumlamasalardı, kendi milli edebiyatlarının ve sanatlarının olduğu söylenemezdi.

Başlıca Tema Misalleri Nedir?

Ölüm Teması Nedir?

tema-nedir-tema-nedir-kisaca-tema-örnekleri-edebiyat-sanat
Tema nedir? Tema Örnekleri

[quads id=3]

Bütün insanlar, günlük hayatlarında çok belli etmeseler de, ölüm gerçeğinin farkındadır yada farkında olmasalar bile illa ki bir anlığına da olsa bu gerçeği hissetmişlerdir.

Bu sebeple “ölüm”, insanlar tarafından çok ciddiye alınmayıp, çoğu insanın unutmak istediği bir hakikattir. Ve sadece karşılaştıklarında manasını kısmen tecrübe ettikleri; “ölüm” vakti geldiğinde ise manasını tam olarak anlayacakları bir şeydir.

Böyle olmasına rağmen, sanatçılar ve diğer meslekten olanlar, her canlının karşılaşacağı bu gerçeğin manasını kısmen -bir insan olarak- bildikleri için edebiyatta ve diğer sanatlarda en çok kullandıkları tema olmuştur.

Her sanatçı veya insan ölümü farklı yorumlayıp eser meydana getirebilir.

Gayeleri; kaçınılmaz olan ölümü hatırlatmak, ona hazır olunmasını sağlamak, ölümün güzel bir şey olduğu öğretmek veya tam tersi ölümün kötü olduğunu ispatlayıp ondan kurtulma yollarının aranmasını sağlamak gibi birbirine benzeyen veya benzeyemeyen, teması ölüm olan bir çok sebep olabilir.

Ölüm Teması Misali

BÜYÜK RANDEVU

Büyük randevu… Bilsem nerede, saat kaçta?
Tabutumun tahtası, bilsem hangi ağaçta?

Necip Fazıl Kısakürek – Çile / Büyük Randevu

Aşk Teması Nedir?

tema-nedir-tema-nedir-kisaca-tema-örnekleri-edebiyat-sanat
Tema nedir? Tema örnekleri

[quads id=4]

Fikir üretebilen, ruhu olan ve sosyal bir canlı olan insan için aşk (veya sevgi) hayat için vazgeçilmez bir ihtiyaçtır.

Hayatın devamı için vazgeçilmez olduğundan, edebiyatların ve çoğu sanatın da vazgeçilmez temasıdır.

Maddi ve manevi aşk gibi çeşitleri olabilir. Aşk’ın sebebi acıma, şefkat veya sadece istek olabilir. Allah aşkı, vatan aşkı, insan aşkı ve herhangi bir eşyaya olan aşk, bu tema için misal (örnek) olabilir.

Aşk Teması Misali

ALLÂH DİYENE

Her şey, her şey şu tek müjdede:
Yoktur ölüm, Allâh diyene!
Canım kurban, başı secdede,
İki büklüm, Allâh diyene!

Akıl, kırık kanadı hiçin;
Derdi gücü “nasıl” ve “niçin”…
Bağlı, perçin üstüne perçin,
Benim gönlüm Allâh diyene…

Necip Fazıl Kısakürek – Çile /Allâh Diyene

Kahramanlık Teması Nedir?

tema-nedir-tema-nedir-kisaca-tema-örnekleri-edebiyat-sanat
Tema nedir? Tema örnekleri

İnsanda bulunabilen mücadeleci karakter, cesaret, fedakarlık, dürüstlük ve başka bir çok fazilet ve kabiliyetler kahramanlık temasında kullanılmaktadır.

Milletler ve medeniyetler geçmişlerinde büyük tesir yaratmış insanlar için şiir, destan ve benzeri eserler meydana getirirler.

Bu türdeki eserler gerçek olsalar da olmasalar da insan kendi hislerinin karşılığını görmeyi ister.

Tabi ki gerçek bir kahramanlıksa bundan daha çok gurur duyarak geçmişten güç alabilir ve yoluna daha cesaretle devam etme gücünü kendinde bulabilir.

Bunun gibi sebeplerden dolayı eserlerde ve sanatlarda en çok kullanılan temalar arasında olmuştur.

Kahramanlık Teması Misali

MANSUR

Mercan mercan, uçuk dudağında kan,
İnci inci, soluk şakağında ter.
Ne baş yedi, ne kan içti bu meydan!
Bu meydan âşıktan canını ister.

Tatlıydı akrebin sana kıskacı,
Acıya acıda buldun ilâcı,
Diyordun, geldikçe üstüste acı:
Bir azap isterim bundan da beter.

Sana taş attılar, sen gülümsedin,
Dervişin bir çiçek attı, inledin,
Bağrımı delmeye taş yetmez dedin,
Halden anlayanın bir gülü yeter!..

Necip Fazıl Kısakürek – Çile / Mansur

Tabiat Teması nedir?

tema-nedir-tema-nedir-kisaca-tema-örnekleri-edebiyat-sanat
Tema nedir? Tema örnekleri

İnsan, içinde bulunduğu ve hayatını sürdürmesi için ihtiyaç hissettiği tabiatı elbette eserlerinde kullanmıştır.

Tabiatın; ağaçları, çiçekleri, şelaleleri, dağları ve bunlar gibi sayısı bilinmeyen bir çok güzelliği vardır. Bunların yanında tabiatta; depremler, seller, fırtınalar ve bunlar gibi bir çok zorluk ve sıkıntı da vardır.

Eserlerin hedefleri farklı olabildiği için tabiatın güzelliklerini fark ettirip insanın daha mutlu olmasını yada zorlukları ve sıkıntıları göstererek korkmasını veya üzülmesini de sağlayabilirler.

Eser, tabiatın güzelliklerini göstererek insanın onun değerini bilmesini ve ona daha iyi davranmasını hedefleyebilir.

Tabiatın zorluklarını göstererekte insanın tedbir almasını veya geçmiş bir olaydan ders almasını da sağlayabilir. Bunlar tamamiyle sanatçının hedefine bağlıdır.

Bu şekilde insan hayatında derin izler bıraktığından, eserlerde en çok kullanılan temalar arasındadır.

Tabiat Teması Misali

DAĞLARDA ŞARKI SÖYLE

Al eline bir değnek,
Tırman dağlara, şöyle!
Şehir farksız olsun tek,
Mukavvadan bir köyle.

Uzasan göğe ersen,
Cücesin şehirde sen;
Bir dev olmak istersen,
Dağlarda şarkı söyle!

Necip Fazıl Kısakürek – Çile / Dağlarda Şarkı Söyle

Fikir Teması Nedir?

tema-nedir-tema-nedir-kisaca-tema-örnekleri-edebiyat-sanat
Tema nedir? Tema örnekleri

İnsan, fikir üretebilen bir canlıdır. Ve her mevzu (konu) hakkında alakalı veya alakasız fikirleri olabilir. Bu mevzular hakkında hiç bir şey öğrenmese bile hayatındaki tecrübelerden faydalanarak -yanlış veya doğru- bir şeyler ifade etmeye çalışabilir.

Siyaset (hitabet), sanat, felsefe, tarih, din (farz), sağlık, ruh halleri (empati), sonsuzluk, kader gibi her türlü zor veya basit olan mevzuyu içine alabildiğinden, eserlerde -geride yazılan sebepler neticesinde- çok kullanılmaktadır.

Fikir Teması Misali

HAYAT

Rüzgardan açılsa kapım, bir anda,
Kara haber gelmiş gibi ürkerim.
Sanki gemilerim battı ummanda,
Paramparça oldu gökte ülkelerim.

Ne acı, kaybetmek için sahiplik!
Ölümlüyü sevmek, ne korkulu iş!..
Hayat mı, püf desen kopacak iplik,
Çıkmaz sokaklarda varılmaz gidiş.

Necip Fazıl Kısakürek – Çile / Hayat

Faydalanılan kaynaklar: [Türk Edebiyatı Cilt 1]


Siz bu yazıyı beğendiniz mi? Paylaşın!

0
5 paylaşım

Bu yazı için bir kaç tepki seçin..

Beğen Beğen
2
Beğen
Müthiş Müthiş
0
Müthiş
ahahha ahahha
0
ahahha
İmkansız İmkansız
0
İmkansız
Üzgün Üzgün
0
Üzgün
Öfkeli Öfkeli
0
Öfkeli

Yorumlar 0

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Giriş Yap

Parolayı sıfırla

Back to
Giriş Yap